Wytwór umysłu człowieka zostanie uznany za utwór wtedy, kiedy będzie on rezultatem pracy twórcy. Musi być także oryginalny, ustalony w jakiejkolwiek postaci i mieć indywidualny charakter. Utworem mogą być wszystkie prace wyrażane słowem, symbolami i znakami matematycznymi, plastyczne, fotograficzne, lutnicze, wzornictwa przemysłowego, architektoniczne, muzyczne, sceniczne, audiowizualne i wiele innych.
Prawo własności intelektualnej
Osobiste prawa autorskie są nieograniczone w czasie i niepodlegające zrzeczeniu się i zbyciu, ponieważ jest to więź twórcy z utworem. Prawa majątkowe oznaczają, że twórca ma wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozpowszechniania go. Twórca, dzięki prawu majątkowemu, może żądać zapłaty za to, że ktoś korzysta z jego utworu i rozpowszechnia go publicznie. Bardzo ważne jest to, że praw autorskich osobistych nie można sprzedać czy podarować, ale możliwe jest upoważnienie innej osoby do ich wykonywania, dzięki czemu może ona w imieniu autora udostępniać utwór anonimowo lub pod pseudonimem. Takie utwory są tak samo chronione prawem autorskim. Warto wiedzieć, że można korzystać z utworów do własnego użytku pod warunkiem podania źródła oraz imienia i nazwiska twórcy. Oczywiście przepisu tego nie traktujemy dosłownie – jeśli autor życzy sobie pozostać anonimowym, należy wtedy liczyć się z jego wolą. Udostępniając taki utwór, musimy także uwzględniać upływ czasu, gdyż mimo, że utwór ukazał się anonimowo, to w chwili użycia go przez nas, może już taki nie być.
Co z utworem nieznanego autora?
W Polsce nie ma konkretnego przepisu, który mówi o zakazie udostępniania utworów nieznanych autorów. W Prawie autorskim znajdziemy jednak przepisy, które zakazują publikowania utworów bez zgody twórcy. Zgodnie z zasadami, zanim utwór uzna się za osierocony, muszą zostać podjęte kroki w poszukiwaniu autora. Jeśli natomiast utwór pozostanie anonimowy, ponieważ twórca nie zostanie odnaleziony, można to dzieło publikować online. Utwór anonimowy traktowany jest tak samo we wszystkich krajach UE. Warto wiedzieć, że jeśli właściciel się znajdzie, ma on prawo do rekompensaty za używanie dzieła. Prawo to jednak zawiera klauzulę, która chroni instytucje publiczne przed ryzykiem zbyt dużych odszkodowań.
Wszelkie wątpliwe kwestie najlepiej rozwiązywać z pomocą prawnika. Specjalistów w tym temacie należy szukać w kancelarii JWMS – https://jwms.pl/specjalizacje/wlasnosc-intelektualna-i-it/.
